Kursy CapCut dla dzieci pojawiają się już w ofertach skierowanych do 8-latków. Uczą montażu, efektów, AI, pracy nad własnymi materiałami i budowania portfolio. Tylko po co ośmiolatek ma w ogóle uczyć się produkcji contentu i tworzenia portfolio? Czy naprawdę chcemy już kilkuletnie dzieci wprowadzać w mechanizmy rolek, zasięgów i social mediów? I jak pogodzić takie kursy z zasadami aplikacji, która jest przeznaczona dla użytkowników od 13. roku życia?

CapCut jest od 13 lat. Kurs od 8?

O co ten szum? Na Facebooku jedna z firm oferujących kursy dla dzieci i młodzieży zachęca rodziców, by zapisać młodych na kurs z CapCut.

Nie chodzi o to, żeby zabronić dzieciom tworzenia filmów. Montaż może rozwijać wyobraźnię, uczyć opowiadania historii, pracy z obrazem i dźwiękiem. Problem pojawia się wtedy, gdy ośmiolatek nie tylko tworzy film dla zabawy, ale zaczyna uczyć się produkcji contentu: efektów, AI, atrakcyjnej formy, a nawet budowania „portfolio własnych filmów”.

Do czego ta umiejętność ma mu służyć? Ośmiolatkowi?

W przypadku CapCuta mamy bardzo konkretną granicę. Warunki korzystania z usługi mówią, że jest ona przeznaczona dla osób od 13. roku życia. Użytkownicy powyżej tej granicy, ale poniżej 18 lat, powinni korzystać z niej za zgodą rodzica lub opiekuna.

Sam CapCut idzie jeszcze dalej w poradniku dla rodziców. Producent pisze, że dzieci poniżej 13 lat nie powinny korzystać z aplikacji samodzielnie. Jeśli młodsze dziecko używa jej do projektu szkolnego, rodzinnego czy innego zadania pod nadzorem, dorosły powinien kontrolować materiały, sprawdzać, co trafia do aplikacji, unikać publicznego udostępniania i uważać na dane takie jak twarz, szkoła, lokalizacja czy adres.

Podczas zajęć da się taki model zorganizować. Jest prowadzący, można korzystać z przygotowanych materiałów i niczego nie publikować.

Tylko że kurs się kończy.

Ośmiolatek wraca do domu i chce montować dalej. Czy rodzic ma od tej pory siedzieć przy każdym filmie? Kontrolować zdjęcia, nagrania, funkcje AI i sposób udostępniania?

Jeśli szkolenie ma przygotować dziecko poniżej 13 lat do późniejszego samodzielnego korzystania z CapCuta, trudno pogodzić taki cel z zasadami samego producenta.

Po co 8-latkowi „portfolio własnych filmów”?

W reklamie kursu pojawia się jeszcze jedno kontrowersyjne sformułowanie: dzieci mają umieć budować portfolio własnych filmów.

Po co?

Portfolio nie jest po prostu folderem z filmami. Tworzymy je, aby komuś pokazać swoje dokonania: przy rekrutacji, naborze do szkoły, współpracy, poszukiwaniu klientów czy prezentacji własnej twórczości.

Komu swoje portfolio ma prezentować ośmiolatek?

Jeżeli chodzi o kreatywność, dziecko nie potrzebuje marki twórcy ani dorobku „do pokazania”. Potrzebuje przestrzeni na eksperyment, błędy, głupie pomysły i filmy, których być może nigdy nikomu nie pokaże.

Portfolio wprowadza inną logikę:

tworzę – wybieram najlepsze – pokazuję – ktoś ocenia.

A to już bardzo blisko mechanizmu, na którym opierają się social media.

Po co 8-letnie dziecko ma tworzyć rolki i vlogi?

Dzieci już czują presję popularności

Nie trzeba zgadywać, czy odbiór innych osób ma dla dzieci znaczenie.

Ofcom, brytyjski regulator rynku komunikacji i usług online, opublikował w maju 2026 roku duże badanie dotyczące korzystania dzieci z mediów. Wzięło w nim udział 3426 dzieci w wieku 8-17 lat.

Aż 70 proc. dzieci korzystających z social mediów lub komunikatorów przyznało, że przynajmniej czasami odczuwa presję, żeby być popularnym.

33 proc. czuje tę presję przez cały czas lub przez większość czasu.

Jednocześnie 37 proc. dzieci 8-17 lat uważa, że spędza za dużo czasu przed ekranem. Co ciekawe, wśród samych 8–9-latków mówi tak już 28 proc.

Problem widzą również rodzice. 55 proc. rodziców dzieci 8-17 lat uważa, że czas ekranowy ich dziecka jest za wysoki, a niemal co trzeci – 32 proc. – przyznaje, że trudno mu ten czas kontrolować.

Ośmiolatki już są na platformach 13+. Czy mamy pogarszać tę statystykę?

Jeszcze mocniej wygląda to w kolejnym badaniu Ofcom.

Aż 76 proc. ośmiolatków deklarowało, że w ciągu poprzednich czterech tygodni korzystało z co najmniej jednej usługi, w której minimalny wiek utworzenia własnego konta wynosił 13 lat. W całej grupie dzieci 8-12 lat było to 90 proc.

Ośmio- i dziewięciolatki spędzały online średnio 2 godziny i 53 minuty dziennie. W grupie 8-14 lat średnia wynosiła 3 godziny i 36 minut, z czego niemal dwie godziny przypadały na social media i platformy wideo.

I jeszcze jedna liczba, która przy kursie tworzenia filmów brzmi szczególnie mocno:

22 proc. dzieci w wieku 8-12 lat już wrzuca do internetu własne filmy. Nawet wśród dzieci 3-7 lat robi to według deklaracji rodziców 15 proc.

Czy naprawdę trzeba jeszcze przyspieszać wejście ośmiolatków w rolę producentów contentu?

Najpierw nauczmy dzieci rozumieć to, co już oglądają

Tym bardziej, że kompetencje dzieci nie zawsze nadążają za ich obecnością w internecie.

62 proc. badanych przez Ofcom dzieci 8-17 lat deklaruje, że czuje się pewnie, gdy ma ocenić, czy informacja w internecie jest prawdziwa. Jednocześnie 31 proc. było przekonanych o swoich umiejętnościach, ale nie rozpoznało pokazanego im fałszywego profilu w social mediach. Tylko 42 proc. użytkowników wyszukiwarek wiedziało, dlaczego pierwsze wyniki w pokazanym przykładzie znajdowały się na górze – były reklamami.

Wniosek? Zanim dziecko nauczy się produkować idealne filmy, powinno wiedzieć, że idealny film może przedstawiać życie, które nigdy nie wyglądało tak dobrze poza ekranem.

Tworzenie tak. Trening pod social media – po co?

Zasadne pozostaje pytanie, czy powinniśmy już ośmiolatków oswajać z logiką: twórz, poprawiaj, buduj portfolio, pokazuj swoje treści.

Szczególnie skoro dzieci już bardzo wcześnie korzystają z usług 13+, część z nich publikuje filmy, odczuwają presję popularności, a rodzice mają problem z kontrolowaniem czasu przed ekranem.

Ośmiolatek może tworzyć.

Ale jego film nie musi mieć portfolio. Ani zasięgu. Nie musi zdobywać reakcji. Nie musi prowadzić do kolejnego i kolejnego materiału.

Zanim nauczymy dziecko produkować internet, nauczmy je rozumieć, dlaczego internet tak bardzo chce jego uwagi. Nauczmy jak działa algorytm, edukujmy, czym możemy się w sieci pochwalić, a co zostawić tylko dla siebie. Czy z czystym sumieniem możesz powiedzieć, że Twój kilkulatek zdałby śpiewająco taki egzamin?

Koniecznie przeczytaj

Artykuł CapCut dla dzieci. Po co 8-latkowi umiejętność tworzenia contentu? pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

Sześciolatki dostają dziś telefon, ale nie dostają do niego żadnej instrukcji obsługi. Monika Świetlińska, autorka książki „Mikołaj i tajemnica Wifika”, tłumaczy, dlaczego strach i moralizowanie nigdy nie zadziałają tak dobrze jak rozmowa bez oceniania. Czy da się nauczyć dziecko bezpiecznego internetu bez straszenia?

O tym, dlaczego powstała ta bajka i dlaczego rodzice powinny ją czytać swoim dzieciom

Skąd pomysł na książkę o bezpieczeństwie dzieci w internecie? Co było momentem, w którym zdecydowałaś się, że trzeba ją napisać?

Monika Świetlińska: Pomysł narodził się z bardzo osobistego doświadczenia. Jako mama nie zawsze wiedziałam, co powiedzieć synowi, gdy pytał o internet. Dawałam mu telefon „na chwilę”, ale nie miałam żadnego planu, jak go do tego przygotować. Szukałam wsparcia, materiałów, które pomogłyby mi rozmawiać z dzieckiem o sieci bez straszenia i bez moralizowania. Niczego takiego nie znalazłam. Więc sama napisałam.

Pracując w redakcji „Security Magazine” opracowałam i przeprowadziłam wtedy program z cyberhigieny dla przedszkolaków. Już wtedy, rozmawiając z ich rodzicami, usłyszałam, że rodzice zwyczajnie nie wiedzą, jak rozmawiać z dziećmi o internecie tak, żeby go nie demonizować. Z drugiej strony dzieci w wieku przedszkolnym nie zawsze wiedzą, jak radzić sobie z urządzeniem, które dostały do ręki, ale bez żadnej „instrukcji obsługi”.

Te dwie strony tego samego problemu, brak języka u dorosłych i brak instrukcji obsługi narzędzi u dzieci, towarzyszyły mi od jakiegoś czasu. Postanowiłam więc napisać bajkę, która da i mi, i innym rodzicom w podobnej sytuacji wspólny język z dzieckiem.

Pomogła mi w tym też zawodowo wieloletnia praca z treścią i komunikacją, zwłaszcza w obszarze cyberbezpieczeństwa. Wiedziałam, jak ważne jest mówienie o trudnych tematach w sposób przystępny i nasycony technologicznym językiem.

Książka skierowana jest do dzieci w wieku 6-9 lat. Dlaczego akurat ten przedział wiekowy jest według ciebie tak ważny, jeśli chodzi o edukację cyfrową?

M.Ś.: To wiek, w którym dzieci zaczynają samodzielnie korzystać z urządzeń, ale jednocześnie są już wystarczająco dojrzałe, żeby zrozumieć konkretne zasady i konsekwencje. Ale – co ważniejsze – to najbardziej zaniedbana edukacyjnie grupa dzieci.

Wiesz… najgorsze w tym wszystkim jest to, że według statystyk dzieciaki w tym wieku dostają ekrany do rąk, ale nie dostają informacji, jak z nich korzystać. I ja nie mówię tylko o aspektach technicznych, typu hasło, jak odpalić YouTube itd. Mówię o mentalnym przygotowaniu, odporności na zagrożenia, świadomości, że na internet nie możemy patrzeć przez różowe okulary. To taki sam świat z pozytywami i negatywami jak ten rzeczywisty. I dzieci o tym po prostu nie wiedzą.

Nie ma edukacji w tym przedziale wiekowym. A to co jest, to jedynie dobra wola nauczycieli w szkołach czy przedszkolach. W podstawie programowej nie ma edukacji z zakresu cyberbezpieczeństwa dla klas wczesnoszkolnych. A mówienie o tym, że 6-9 lat to za wcześnie na ekrany, jest zamiataniem problemu pod dywan. To się dzieje, więc zamiast łapać się za głowy, że 6-latek nie rozstaje się z telefonem – edukujmy, najpierw rodziców, później dzieci.

Najnowszy raport „Internet dzieci 2026” pokazuje, że dzieci w tej grupie wiekowej i starsze spędzają w sieci średnio cztery i pół godziny dziennie, więcej niż dorośli. To nie jest temat, który można odłożyć na „później”, na czas nastoletni. Im wcześniej dziecko nauczy się rozpoznawać niebezpieczne sytuacje. I co równie ważne, im wcześniej nauczy się, że może o nich powiedzieć rodzicowi bez obawy przed karą czy wyśmianiem, tym lepiej poradzi sobie z poważniejszymi wyzwaniami, które przyjdą wraz z dorastaniem.

W książce bardzo wyraźnie unikasz straszenia i moralizowania. Dlaczego to było dla Ciebie tak ważne?

M.Ś.: Bo strach i wstyd to najgorsi sojusznicy bezpieczeństwa. Jeśli dziecko boi się, że za pomyłkę w internecie zostanie ukarane, ośmieszone albo usłyszy „a nie mówiłem”, to następnym razem, gdy coś pójdzie nie tak, zamknie się w sobie zamiast przyjść do rodzica.

A to jest dokładnie odwrotność tego, co chcę osiągnąć. Dlatego Wifik, bohater książki, nigdy nie krzyczy i nie zabrania, tylko tłumaczy. Chciałam, żeby dzieci czytające tę książkę zrozumiały, że błędy się zdarzają, że dorosły jest po to, żeby pomóc, a nie osądzić. To buduje relację opartą na zaufaniu, a nie na strachu, i to jest fundament, który procentuje przez całe dzieciństwo i dorastanie.

Jest też drugi aspekt – nieocenianie samych rodziców. Wiem sama po sobie, że nie lubię, kiedy ktoś próbuje mnie strofować, wzbudzać we mnie poczucie winy, że “źle wychowuję swoje dziecko”. Drażni mnie to i sprawia, że odsuwam się od tego, kto, często niesłusznie, mnie ocenia. Więc bajka również nie ocenia rodziców, takich jak ja. Jestem jednym z nich. Mam nadzieję, że rodzice, czytając z dziećmi tę bajkę, czują w niej wsparcie, a nie krytykę. Taki był mój zamysł.

Czym różni się ta książka od innych publikacji o cyberbezpieczeństwie dla dzieci? Co jest jej unikalną wartością?

M.Ś.: Przede wszystkim tym, że to nie jest wyłącznie książka dla dzieci. Fabularna część, sześć rozdziałów z przygodami Mikołaja, jest napisana z myślą o najmłodszych czytelnikach. Ale każdy rozdział kończy się cyberlekcją, trzema dla dziecka i trzema dla rodzica. Dziecko widzi więc, że rodzic jest również odbiorca bajki – że są w tej bajce razem, a całość uzupełnia osobna wkładka poradnikowa dla dorosłych, przygotowana razem z partnerami merytorycznymi projektu.

To znaczy, że rodzic dostaje konkretne narzędzia do rozmowy, a nie tylko ładnie opowiedzianą historię.

Druga rzecz to fakt, że każdy rozdział, każda sytuacja opisana w książce, została skonsultowana z ekspertami, łącznie jedenastoma specjalistami. W tym z Centralnym Biurem Zwalczania Cyberprzestępczości.

To nie są wymyślone zagrożenia, tylko realne sytuacje, z którymi dzieci mierzą się każdego dnia. Dodam, że jeszcze na etapie tworzenia bajki, usłyszałam pytania: dlaczego nie pokazujesz w bajce idealnych sytuacji, dlaczego ci bohaterowie są tacy “nieporadni”, dlaczego prezentujesz dzieciom niewłaściwe sytuacje? No ale przecież to są nasze codzienne sytuacje, tak żyjemy z dnia na dzień. Więc bajka jest tak skonstruowana, że najpierw powstaje problematyczna sytuacja, później mamy rozmowę bohaterów i Mikołaj sam dochodzi do właściwych wniosków. Wifik i rodzice są z niego dumni, że samodzielnie rozwiązuje problem. Przecież kilkulatki uwielbiają same rozwiązywać problemy, szukać rozwiązań, chcą być dumne i chcą czuć, że rodzice też są z nich dumni. To jest to wejście w świat dziecka, jego językiem i wartościami oraz zrozumienie go. 

Co chciałabyś, żeby rodzice zapamiętali najbardziej po przeczytaniu tej książki razem z dzieckiem?

M.Ś.: Że rozmowa jest najskuteczniejszym narzędziem bezpieczeństwa, jakie mamy, znacznie skuteczniejszym niż jakikolwiek zakaz czy blokada rodzicielska. Dzieci są w internecie i tam pozostaną, to fakt, z którym nie da się dyskutować.

Ale jeśli zbudujemy z dzieckiem relację, w której wie, że może przyjść do nas z każdym problemem, nawet z takim, w którym samo zawiniło, to dajemy mu coś znacznie cenniejszego niż lista zakazanych stron.

Dajemy mu scenariusz na przyszłość. Bo gdy to samo dziecko za kilka lat, jako nastolatek, zetknie się z poważniejszym zagrożeniem w sieci, będzie już wiedziało, co zrobić i, co najważniejsze. Będzie wiedziało, że może o tym powiedzieć rodzicowi. To jest cel, do którego dąży cały projekt Wifik.

Monika Świetlińska

Autorka książki „Mikołaj i tajemnica Wifika”, twórczyni projektu edukacyjnego Wifik, content marketerka i była redaktorka prowadząca „Security Magazine”. Od lat zajmuje się komunikacją oraz treściami poświęconymi technologiom i cyberbezpieczeństwu.

Zamów książkę „Mikołaj i tajemnica Wifika”

Artykuł Monika Świetlińska o tym, dlaczego zakazy nie chronią dzieci w internecie pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

Koło fortuny, konkursy, książki, pluszowe kapibary i rozmowy. Temat? Bezpieczeństwo dzieci w internecie. Tak wyglądało stoisko, które przygotowałam na Dzień Zaklikowa. 26 lipca odwiedzały mnie całe rodziny. Dzieci poznawały Wifika, a rodzice pytali, jak rozmawiać z najmłodszymi o pierwszym telefonie i kontaktach w sieci.

Kilkulatki nie przestają mnie zaskakiwać

Dzień Zaklikowa (podkarpackie) połączył koncerty, lokalne inicjatywy, strefę gastronomiczną oraz atrakcje dla dzieci. W programie znalazły się występy lokalnych artystów i znanych zespołów. Ja przygotowałam stoisko poświęcone książce „Mikołaj i tajemnica Wifika” oraz bezpiecznym pierwszym krokom dzieci w internecie. Ryzykowny krok? No bo kto na wydarzeniu rozrywkowym będzie myślał o jakichś tam zasadach bezpiecznego internetu?

Też zadawałam sobie to pytanie. Ale już na miejscu okazało się, że zainteresowanie było naprawdę duże, tym bardziej, że bajka jest skierowana do bardzo konkretnej grupy dzieci: przedszkolaków i uczniów szkół wczesnoszkolnych. 

Przez kilka godzin dzieci kręciły kołem fortuny, odpowiadały na pytania dotyczące internetu, same zadawały podchwytliwe pytania i wchodziły w rozmowy o internecie. Brały udział w konkursie. Mogły wygrać książki, koszulki z bohaterami opowieści, rabaty na zakup książki oraz dużą pluszową kapibarę.

Dzieci przyszły po nagrody. Zostały, aby poznać Wifika

Szukałam sposobu, by przyciągnąć kilkuletnie dzieci z rodzicami i kluczem okazała się być zabawa połączona z rywalizacją. I kiedy już dzieciaki pojawiły się przy moim stoisku, wracały kilkukrotnie, przyprowadzając swoich kolegów i koleżanki. Bo zabawa połączona z edukacją o internecie była przednia. Były nasze wspólne śmiechy, opowieści o tym internecie, pytania, zaskakujące pozytywnie sytuacje.

Na przykład, jedno z pytań w konkursie, jakie trafiło się kilkuletniemu chłopcu, brzmiało: czy można podawać swoje dane (imię, nazwisko, numer telefonu, hasło do telefonu) obcym osobom? Oczywiście, odpowiedział prawidłowo. Na moje pytanie o jego imię, by zarezerwować mu miejsce w finałowej grze o nagrody, odpowiedział: “nie mogę go podać, bo pani nie znam.” I miał rację, bo te zasady dotyczą tak samo świata online, jak i tego offline.

Z kolei dziewczynka, na pytanie: co robisz, gdy ktoś pyta, do jakiej szkoły chodzisz? odpowiedziała filozoficznie: “to zależy, bo jeśli pyta mnie o to osoba dorosła, którą znam, no to pewnie bym powiedziała, ale jeśli bym tej osoby nie znała, to bym nie powiedziała.”

Ale były też te młodsze dzieciaki, które na pytanie: “co robisz, gdy ktoś obcy pisze do Ciebie w grze?” mówiły “nie wiem”, albo na pytanie: “czy klikamy w link z obietnicą darmowej nagrody?”, odpowiadały z przekonaniem: “tak”.

Przed stoiskiem regularnie pojawiała się kolejka, a część uczestników wracała do Wifika kilka razy. Dzieci oglądały książkę, przytulały pluszową kapibarę, pytały, kim jest w książce, o czym jest bajka.

Nie chciałam, aby zasady bezpieczeństwa kojarzyły się im wyłącznie z zakazami. Dlatego zaprosiłam je do zabawy, w której mogły samodzielnie odpowiadać, podejmować decyzje i sprawdzać swoją wiedzę.

“Mamo, kupisz mi książkę” – to pytanie pojawiało się regularnie, kolejne egzemplarze znikały ze stolika, a czas pędził bardzo szybko. Aż do finału. Dzieci, które odpowiedziały prawidłowo na swoje pytania stały się właścicielami koszulek, kilku książek, rabatów na zakup książki i pluszowej kapibary.

Rodzice pytali o pierwszy telefon i prywatność dziecka

Stoisko przygotowałam z myślą o dzieciach, ale równie ważne były dla mnie rozmowy z dorosłymi. Rodzice brali udział w zabawach razem ze swoimi dziećmi, czasem gdy te odpowiadały niewłaściwie, starsi sami tłumaczyli z moja pomocą, jaka jest prawidłowa odpowiedź i dlaczego jest właśnie taka.

Wiele dzieci sprawnie obsługuje telefon, uruchamia gry i porusza się po aplikacjach. Ta techniczna swoboda nie oznacza jednak, że potrafią rozpoznać manipulację, oszustwo lub próbę nawiązania niebezpiecznego kontaktu.

Właśnie dlatego napisałam „Mikołaja i tajemnicę Wifika”. Chcę pomagać rodzicom rozpocząć rozmowę o internecie jeszcze przed pierwszą trudną sytuacją.

I na tym spotkanie z Wifikiem w tym miejscu się nie zakończyło. We wrześniu spotkamy się ponownie, w bibliotece gminnej, by tam w nieco spokojniejszych okolicznościach drużyna Wifika i drużyna Mikołaja sprawdziły, która z nich o internecie wie więcej i mądrzej. 

Rozmowa powinna zacząć się przed pierwszym telefonem

„Mikołaj i tajemnica Wifika” to książka dla dzieci w wieku 6–9 lat. Jej bohaterowie pomagają rodzinom rozpocząć rozmowę o kontaktach w sieci, prywatności, wiadomościach od nieznajomych oraz szukaniu pomocy u zaufanych dorosłych.

Książka nie ma zastępować rozmowy rodzica z dzieckiem. Ma ją ułatwić. Wifik daje dorosłym punkt wyjścia, a dzieciom bohatera, z którym mogą wspólnie odkrywać zasady korzystania z internetu.

Projekt rozwijam także poprzez materiały dla rodziców i pedagogów oraz spotkania w szkołach, przedszkolach, bibliotekach i podczas wydarzeń rodzinnych. Warsztaty dla dzieci prowadzę w formie misji. Uczestnicy odkrywają tajemnice Wifika, rozwiązują zadania i uczą się, jak reagować w różnych sytuacjach.

Intensywny dzień i dziesiątki rozmów

Dzień Zaklikowa pokazał mi, że o bezpieczeństwie dzieci w internecie można rozmawiać również podczas rodzinnego wydarzenia. Czasami rozmowa zaczynała się od zakręcenia kołem. Innym razem od pytania o pluszową kapibarę albo książkę leżącą na stole. Każde takie spotkanie dawało mi okazję, aby przypomnieć dzieciom zasadę: jeśli coś w internecie budzi niepokój, warto powiedzieć o tym zaufanej osobie dorosłej.

Monika Świetlińska

Przeczytaj bajkę „Mikołaj i tajemnica Wifika” razem ze swoim dzieckiem

Artykuł Bezpieczeństwo dzieci w internecie na Dniu Zaklikowa pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

W sierpniu razem z synem odwiedziłam siedzibę partnera bajki. Spotkanie podsumowało ponad pół roku wspólnych działań przy książce „Mikołaj i tajemnica Wifika”. Jak przebiegała współpraca z Bankiem Pekao S.A.?

Wsparcie na początku drogi

W styczniu pani Paulina Rosłoń z Departamentu Cyberbezpieczeństwa Banku Pekao S.A. dostrzegła potencjał w projekcie, który dopiero raczkował. Treść bajki już istniała, a w grudniu 2025 roku podpisałam umowę wydawniczą. Wydanie książki wiązało się jednak ze sporymi kosztami. Właśnie na tym etapie pojawiło się wsparcie banku.

Kolejne, wspólne miesiące wypełniły maile, telefony i rozmowy z przedstawicielami zarówno Departamentu Marketingu, jak i Departamentu Cyberbezpieczeństwa. Procedury nie przewidują taryfy ulgowej, wszystko musiało być dopracowane, sprawdzone, od tego, jak prezentowany jest w bajce bank po wszystkie materiały promocyjne z wizerunkiem banku. Wsparcie instytucji nie oznaczało jednak ingerencji w fabułę ani przekaz bajki.

I to właśnie ta niezależność sprawiła, że współpraca miała charakter partnerski. Bank wniósł do projektu swoje doświadczenie, wiedzę z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz realne wsparcie, ale nie narzucał mi fabuły ani sposobu prowadzenia opowieści. Bajka zachowała więc autorski charakter, a jednocześnie zyskała merytoryczne zaplecze instytucji, która na co dzień obserwuje mechanizmy internetowych i finansowych oszustw.

Wspólny cel: bezpieczny start w sieci

Od początku łączył nas ten sam cel: chcieliśmy pomóc dzieciom bezpiecznie rozpocząć przygodę z internetem, a rodzicom dać wiedzę i narzędzia do rozmowy.

Nie chodziło o publikację, która straszy zagrożeniami albo zasypuje najmłodszych zakazami. Chcieliśmy pokazać dzieciom prostym językiem, że nie każda osoba poznana w sieci jest tym, za kogo się podaje, że prywatne informacje powinny pozostać prywatne i że z trudną sytuacją zawsze można zwrócić się do zaufanego dorosłego.

Jeden klik może dotknąć całą rodzinę

Ta edukacja dotyczy także bezpieczeństwa finansowego całej rodziny. Dziecko może nie mieć własnego konta ani karty, ale korzysta z gier, aplikacji i urządzeń połączonych z płatnościami rodziców. Może otrzymać fałszywą wiadomość z prośbą o kod, kliknąć link prowadzący do podrobionej strony, ujawnić dane albo uwierzyć osobie, która obiecuje nagrodę w zamian za określoną czynność.

Jeden pozornie niewinny klik może otworzyć oszustowi drogę nie tylko do danych dziecka, lecz także do pieniędzy jego rodziców.

Dlatego rozmów o bezpieczeństwie finansowym nie należy odkładać do chwili, gdy dziecko dostanie pierwsze kieszonkowe, kartę czy konto. Tematy pieniędzy, zakupów w aplikacjach, kodów, haseł i podejrzanych wiadomości warto poruszyć wcześniej. Nie po to, aby wywoływać lęk, lecz aby dziecko wiedziało, kiedy przerwać działanie i poprosić dorosłego o pomoc.

Równie ważna była druga strona tej opowieści – rodzice. Dziecko potrzebuje nie tylko zasad korzystania z internetu, ale także pewności, że może opowiedzieć o błędzie, niepokojącej wiadomości czy własnym strachu bez obawy przed krzykiem i natychmiastową karą.

Jeśli boi się reakcji rodzica, może próbować ukryć problem. A w przypadku internetowego lub finansowego oszustwa czas reakcji ma ogromne znaczenie.

Konkretne efekty i wspólne wnioski

Podczas sierpniowego spotkania opowiedziałam, jak przebiegają promocja i sprzedaż bajki, na jakim etapie znajduje się projekt, jakie działania już zrealizowałam oraz co udało się dotychczas osiągnąć. Przedstawiciele banku podzielili się swoimi wnioskami i pogratulowali inicjatywy.

Razem z synem poznaliśmy również siedzibę Banku Pekao S.A. od wewnątrz. Zobaczyliśmy miejsce, które wcześniej znaliśmy głównie z nazw departamentów pojawiających się w mailach, dokumentach i na kolejnych etapach akceptacji.

Edukacja, która chroni rodzinę

Spotkanie nie było wyłącznie podsumowaniem zakończonego etapu. Pozwoliło zestawić dwie perspektywy: autorki, która obserwuje reakcje dzieci, rodziców i placówek, oraz banku, który zna mechanizmy cyberoszustw i prowadzi działania edukacyjne.

Takie połączenie ma sens, bo bezpieczeństwo dziecka w internecie nie kończy się na ochronie jego prywatności. Obejmuje także dane, urządzenia, konta i pieniądze całej rodziny.

„Mikołaj i tajemnica Wifika” wyrósł z małego pomysłu, który wymagał pracy, poprawek i realnego wsparcia. Dziś bajka trafia do dzieci, rodziców, szkół, przedszkoli i instytucji, a każda rozmowa, którą rozpoczyna, realizuje cel tej współpracy.

Bo skuteczna edukacja cyfrowa nie kończy się na ostrzeżeniu: „Nie klikaj”. Powinna nauczyć dziecko, jak rozpoznać podejrzaną sytuację, kiedy powiedzieć „stop”, do kogo zwrócić się po pomoc i dlaczego jeden nierozważny ruch może dotknąć całą rodzinę, również finansowo.

Przeczytaj:

Artykuł Współpraca z Bankiem Pekao S.A. Za kulisami pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

Profesor wszedł do sali z humorem. Od razu zapowiedział konwencję: „Postaram się, aby nasze spotkanie było pełne energii, czyli uśmiechu i radości. Wręcz nawet śmiechu. Dlatego że jak się uśmiechamy, to nasze mózgi lepiej zapamiętują„. I dotrzymał słowa – przez całe spotkanie widownia śmiała się na głos, a potem milkła przy kolejnej trudnej diagnozie.

Wykład zaczął się od prowokacyjnego pytania: jakie zadanie mamy wobec własnych dzieci? Padły odpowiedzi: „przygotować do życia”, „umożliwić rozwój”. Profesor odpowiedział inaczej: „Waszym celem jest pozbyć się ich z domu. Ale macie się ich tak pozbyć, żeby nie wróciły”. Sala wybuchła śmiechem, ale sens tego zdania wybrzmiał mocno – chodzi o dzieci samodzielne, pewne siebie, gotowe na świat.

Mózg dziecka to nie mały mózg dorosłego

Prelegent zaczął od neurobiologii. W główce noworodka jest tyle samo neuronów, co u dorosłego, ale połączenia są zupełnie inne. „Mózgi dzieci połączone są tylko jedną, góra dwoma synapsami” – tłumaczył. Dorosły ma ich pięć, siedem i więcej. Dziecko chodzi po polnych ścieżkach, dorosły porusza się po autostradach. A „niecałe 20 lat temu daliśmy dzieciom w ręki urządzenie, które nazywa się ferrari cyfrowy i wpuściliśmy ich do tego świata”.

Wiaderko jest małe

Pamięć krótkotrwała dziecka jest o 80% mniejsza niż dorosłego. Kto ogląda więcej klipów, słucha więcej muzyki, zna więcej smaków gum? Dzieci. „Malutkie wiaderko, a my do tego wiaderka wciskamy” – obrazował profesor. Szkoła, TikTok, reklamy, koncerty – wszystko ląduje w jednym miejscu, z którego prawie nic nie dociera dalej.

Dopamina i kwiatek

Profesor sięgnął do ewolucji. Milion lat mózg dojrzewał w Afryce. Pradziadek znalazł owoc albo kwiatek – i było święto. Dziś dzieci mają setki cyfrowych bodźców dziennie. „Bardzo silnie pobudzamy układ nagrody człowieka. To jest największa zaraza, jaka dzisiaj jest”. Mózg zalany dopaminą mówi: „mam już to, co chciałem”. Po co się uczyć, po co myśleć, po co robić cokolwiek trudnego?

Sen głęboki i biologiczna gumka

Najmocniejsza część wykładu dotyczyła snu. W głowie dorosłego działa kilkanaście tysięcy skryptów poznawczych – zbiorów odpowiadających za kolory, język, matematykę, anatomię. Skrypty ściągają informacje z pamięci krótkotrwałej, ale tylko w fazie REN4, czyli w śnie głębokim, i tylko przez minimum 6 godzin.

Jeżeli dziecko zasypia z telefonem o 22.00 albo 23.00, a mózg wybudza się biologicznie o 5 rano („nasz mózg milion lat dojrzewał w Afryce”), zabraknie czasu. Wtedy mózg „włącza biologiczną gumkę. To co wiesz, kasuje”. Dziecko uczyło się – i nie umie.

Stąd twarda reguła: do 13. roku życia wszystkie urządzenia ekranowe znikają o 20.00. Nastolatki od 13 do 18 lat odkładają je o 21.30. „Nie 2o.05, tylko 20″.

Działanie przedświadome, czyli dlaczego dziecko samo nie odłoży telefonu

„Jeśli mózg dziecka produkuje ogromne ilości neurotransmiterów przyjemności, wysyła sygnały do przedniej części mózgu, która odpowiada za myślenie, i mówi: nie wolno tobie działać, bo ja chcę przyjemności”. To nie kaprys, a fizjologia. Dlatego „dziecko samo tego nie zrobi” – potrzebuje rodzica. A odstawienie to detoks porównywalny z alkoholowym: pięć dni wrzasku i dopiero potem spokój.

Trzy twarde delegacje

Po pierwsze – stół konstytuuje rodzinę. Żadnych ekranów przy posiłkach.
Po drugie – żadnego telefonu podczas nauki, chyba że dziecko uczy się z ekranu.
Po trzecie – żadnej higieny z telefonem w toalecie.
Ekrany tak silnie pobudzają układ nerwowy, że mózg sięga po urządzenie bez udziału świadomości.

Mechanizm społecznego uczenia się

„Dzieci uczą się tylko jednym mechanizmem – społecznego uczenia. Patrzę, zapamiętuję, patrzę, zapamiętuję, robię”. Jeżeli rodzic siada do stołu z telefonem, dziecko też to zrobi. Żadne słowa tego nie zmienią.

„Wrócą”

Profesor opowiedział historię swoich własnych czworga dzieci. 22 lata temu przywiózł im komputer z Akademii NATO w Rzymie. Po kilku tygodniach zamiast kolacji usłyszał krótkie „zaraz”. Bez krzyku zjadł pięć kolacji i usiadł przy lodówce. Żonie powiedział: „wrócą”. I wróciły – o północy, głodne. „Dzieci podejmują przynajmniej dwie, a często trzy próby zweryfikowania, czy rodzice są konsekwentni”.

Rodzicielski sojusz

Padła też delegacja o jedności. Jeżeli ojciec wyda polecenie, matka przekazuje je formułą: „Tata powiedział tata, proszę tak zrobić”. Nigdy rozkazująco. „Do nich musi wypłynąć sygnał: jesteśmy razem”.

Profesor zostawił rodzicom narzędzia, nie poczucie winy. Wyszli z sali z konkretną mapą: godzina 20.00, stół bez ekranów, sześć godzin snu głębokiego i konsekwencja zamiast krzyku.

Zdecydowanie warto było tam być. Jeśli tylko masz możliwość uczestniczenia w spotkaniach z profesorem, bądź tam i wysłuchaj.

Artykuł Dziecko w świecie ekranów. Dr hab. Mariusz Z. Jędrzejko w WiMBP w Rzeszowie – relacja ze spotkania pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

„Ekran nie jest problemem. Jest odpowiedzią” – to zdanie usłyszałam na webinarze Magdaleny Boćko-Mysiorskiej zorganizowanym przez All About Parenting i właśnie dlatego piszę tę relację o bezpieczeństwie dzieci w internecie. Bo to bezpieczeństwo budujemy na długo przed naszą zgodą na używanie ekranów.

Ekran nie jest problemem. Jest odpowiedzią

Poszłam na ten webinar z nastawieniem słuchaczki. Bez notatnika, bez agendy. Ale już po kilku minutach zaczęłam zapisywać, bo Magdalena Boćko-Mysiorska mówiła rzeczy, przy których trudno się nie zatrzymać.

Pierwsza z nich brzmiała mniej więcej tak: w niemal 85% przypadków problemy dzieci z telefonami zaczynają się od tego, jak my, dorośli, zorganizowaliśmy ten temat w domu. Nie od aplikacji. Nie od algorytmów. Od nas.

To nie jest wiadomość łatwa do przyjęcia. Ale Magdalena mówiła o tym bez tonu oskarżycielskiego. Powiedziała wprost: to nie wasza wina, że nie macie narzędzi. Po prostu nikt nas tego nie uczył, bo ten świat pojawił się za szybko.

Ekrany nie są złe same w sobie, mówiła. Złe są algorytmy i powiadomienia, które tak działają na mózg dziecka, że trudno mu oderwać wzrok. Ale uzależnienie od ekranu pojawia się wtedy, kiedy dziecko w relacji z rodzicem nie dostaje tego, czego potrzebuje.

Przeczytaj również:

• Lista spotkań o bezpieczeństwie dzieci w internecie
• Dwa scenariusze spotkań autorskich z Wifikiem
• Relacja z konferencji „Uczeń w świecie powiązań między ekranem a człowiekiem”

Artykuł Ekran jako odpowiedź. Po webinarze Magdaleny Boćko-Mysiorskiej pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

Od dziś będę tu wrzucać spotkania i konferencje o bezpieczeństwie dzieci w internecie, które uważam za wartościowe – online i stacjonarne, dla rodziców, którzy chcą być na bieżąco, ale nie mają czasu szukać. Lista spotkań o bezpieczeństwie dzieci poniżej.

Przeczytaj również:

• Dwa scenariusze spotkań autorskich z Wifikiem
• Relacja z konferencji „Uczeń w świecie powiązań między ekranem a człowiekiem”
• Jak zacząć rozmawiać z dzieckiem o internecie?

Artykuł Lista spotkań o bezpieczeństwie dzieci w internecie pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

Artykuł Dwa scenariusze spotkań autorskich z Wifikiem pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.

Zdecydowałam się zgłosić projekt Wifik do konkursu Rising Star in Cybersecurity, inicjatywy, która od pięciu lat wyróżnia kobiety zmieniające oblicze cyberbezpieczeństwa w Polsce. Czy bajka o Mikołaju i Wifiku ma szansę na wyróżnienie?

Artykuł Wifik zgłoszony do konkursu Rising Star in Cybersecurity pochodzi z serwisu Mikołaj i tajemnica WIFIKA.