Eksperci Banku Pekao S.A. odpowiadają na pytania rodziców

Jakie są dziś najpopularniejsze schematy oszustw celujące w dzieci, które finalnie uderzają w portfel rodzica?

Są to oszustwa ukryte w grach i aplikacjach. Fałszywe strony obiecują darmowe skiny, dodatkowe życia, walutę do gry lub nagrody „tylko teraz”. Oszuści podszywają się pod graczy lub administratorów i nakłaniają do kliknięcia w link lub „potwierdzenia”. Dziecko widzi nagrodę, a skutki finansowe zauważa rodzic.

Najczęstsze schematy:

• „Darmowe skiny / waluta do gry” – fałszywe strony lub linki na Discordzie, TikToku czy YouTube, które proszą o logowanie albo „potwierdzenie” karty rodzica.
• Fałszywe konkursy i nagrody („wygrałeś Robuxy / V-dolce”) – wymagają podania danych karty lub opłaty „aktywacyjnej”.
• Podszywanie się pod innych graczy lub administratorów – szczególnie w grach online i komunikatorach, np. Discord czy Messenger.
• Mikropłatności i subskrypcje – jedno kliknięcie oznacza realne pieniądze, ponieważ karta rodzica jest już podpięta do konta dziecka.
• Phishing w komunikatorach – „kolega” wysyła link, który wygląda jak sklep z grami, a prowadzi do fałszywej bramki płatniczej.

Jakie limity warto ustawić, jeśli dziecko korzysta z urządzeń z podpiętymi płatnościami rodzica?

Najlepiej takie, które dają dziecku pewną swobodę, a jednocześnie zapewniają rodzicowi kontrolę.

W praktyce warto:

• korzystać z osobnej karty lub konta dla dziecka,
• ustawić niskie limity dzienne i miesięczne,
• wyłączać płatności internetowe i włączać je tylko wtedy, gdy są faktycznie potrzebne.

Na telefonie lub tablecie dziecka pomocna jest kontrola rodzicielska, która blokuje zakupy bez zgody oraz dodawanie nowych metod płatności. Warto również pamiętać, by nie podpinać karty płatniczej bezpośrednio pod sklepy z aplikacjami lub grami.

Jakie nawyki bezpieczeństwa warto połączyć z kieszonkowym, żeby technologia nie uczyła impulsywności?

Kieszonkowe najlepiej traktować jako naukę, nie jak sprawdzian odpowiedzialności.

Dobrze sprawdzają się proste zasady:

• najpierw pytam, zanim coś kupię,
• planuję wydatki, zamiast działać pod wpływem chwili,
• wiem, że kliknięcie to realne pieniądze, a nie tylko element gry.

Dobrym nawykiem jest wspólne, np. comiesięczne, przejrzenie wydatków dziecka i spokojne omówienie ich. Regularna rozmowa o pieniądzach pomaga dziecku zrozumieć ich wartość i uczy, że decyzje finansowe mogą być przemyślane, a nie impulsywne.

Jeśli rodzic widzi nietypową płatność, co powinien zrobić w pierwszych 5 minutach?

Zareaguj krok po kroku:

• Zabezpiecz dostęp do środków. Zablokuj kartę, możliwość dokonywania transakcji lub dostęp do bankowości elektronicznej, najlepiej z poziomu aplikacji mobilnej lub bankowości internetowej.
• Zweryfikuj charakter transakcji. Sprawdź, czy jest to płatność jednorazowa, czy odnawialna subskrypcja.
• Zgłoś podejrzenie oszustwa w banku. Jeśli podejrzewasz próbę oszustwa lub nieautoryzowaną transakcję, skontaktuj się z bankiem i zgłoś zdarzenie możliwie jak najszybciej.
• Odłącz karty i zmień hasła. Odpięcie zapisanych kart oraz zmiana haseł do bankowości elektronicznej i innych powiązanych usług, np. poczty e-mail czy sklepów z aplikacjami, zwiększają bezpieczeństwo.
• Rozmowę z dzieckiem zostaw na koniec. Najlepiej przeprowadzić ją spokojnie, bez oceniania. Jej celem jest zrozumienie sytuacji i wyciągnięcie wniosków na przyszłość, a nie szukanie winnego.

Jakie alerty i powiadomienia powinni mieć włączone w swoich telefonach rodzice?

Najlepiej takie, które poinformują rodzica od razu.

W banku o:

• każdej płatności kartą, BLIK-iem lub przelewem,
• logowaniu do bankowości elektronicznej,
• dodaniu nowego urządzenia.

Na urządzeniach o:

• odnawiających się subskrypcjach,
• pobraniu nowych gier lub aplikacji.

Dzięki temu rodzic szybko zauważy nietypowe zdarzenia.

Czego absolutnie nie wolno publikować w sieci, nawet „do znajomych”?

W internecie w szczególności nie powinny być zamieszczane:

• zdjęcia kart płatniczych oraz dokumentów, nawet częściowe lub „zamazane”,
• loginy i hasła do serwisów internetowych, w tym do bankowości elektronicznej, poczty e-mail, kont w mediach społecznościowych i serwisach streamingowych.

Warto pamiętać, że internet nie zapomina. Raz udostępnione informacje mogą krążyć poza naszą kontrolą i zostać wykorzystane przez osoby trzecie, nawet jeśli zostały opublikowane wyłącznie w zamkniętej grupie.

Jakie formaty edukacji bankowej naprawdę działają w rodzinach?

Najlepiej takie, które opierają się na bezpośrednim kontakcie i rozmowie. Rodziny najskuteczniej uczą się wtedy, gdy mogą spotkać się twarzą w twarz, zadać pytania i odnieść zasady bezpieczeństwa do własnych doświadczeń, bez pośpiechu i bez oceniania.

Szczególnie dobrze sprawdzają się:

• spotkania na żywo i warsztaty edukacyjne, prowadzone przez ekspertów,
• rozmowy i dyskusje w szkołach, domach kultury czy podczas wydarzeń lokalnych,
• praktyczne ćwiczenia i przykłady pokazujące krok po kroku, jak reagować w realnych sytuacjach, zamiast opierać się wyłącznie na suchych instrukcjach.